Jimicsiga caafimaad lehSoo koobis

 

Xaashidan warsidka ahi waxay warbixin kooban kabixisaa jimicsiga si aad caafimaadkaaga u hagaajiso. Haddii aad doorbiddo, waxaa jira xaashiyo kale oo dheeri ah oo faahfaahsan kuna saabsan jirdhiska.

 

Waa maxay sababta jimicsigu ugu fiican yahay caafimaadka?

 

Haddii aad si joogto ah jirdhis u samayso xanuun inuu kugu dhaco ayaa yaraanaysa sida: xanuunka wadnaha, qalalka, kansarka malawadka, kansarka naasaha, osteoporosis, iyo cayilnaanta badan. Waxaa sii dheer taas, dad badan ayaa naftooda u wanaagsanaada. Jirdhiska joogtada ah waxaa loo malaynayaa inuu wax kacaawiyo qaboojinta walawalka, walaacca, iyo niyadjabka oo heer dhexdhexaad ah noqda.

 

Jimicsi noocee ahi?

 

Wax alla wixii kicinaya heerka xawliga wadnahaaga, ku diirinaya, si caadi ah u neeftuurayso, si caadi ahna u dhididayso. Tusaale ahaan, socod boobsiinta, ruclaynta, dabaasha, baskiil cayrinta, cayaarta qoob kacayaarka, iwm. Waad isticmaali kartaa sidoo waxqabadyada caadiga ah. Tusaale ahaan, shaqada guriga ee culus iyo beerta guriga jarideeda ayaa kaa dhigi karta mid aad ku neef tuurto kuna dhididdo. Bal fiiri socod boobsiin ah ood kutagto shaqada, ama dukaammada, intii aad isticmaali lahayd baabuur ama baska. Jimicsigu ma ahan inuu ahaado degdeg, (Inkastoo, waxyaabo caddeymo ahi sheegayaan in wax katarayso xanuunka wadnaha jirdhiska oo aad u xooggan ayaa ah, mid wanaagsan.)

 

Immisa jimicsi ah ayay tahay inaan qaato?

 

Meesha ugu hoosaysa ee waxtar caafimaad aad kaga helaysaa waa qiyaastii 30 daqiiqo maalintii, ugu yaraanna 5 maalmood asbuucii. Inkastoo, aysan ahayn inaad kusamayso dhammaan hal mar. waxoogaa isku day gaaban ah ayaa loo maleynayaa inay iska fiican tahay. Tusaale ahaan, 10 daqiiqo oo socod boobsiin ah, 10 daqiiqo oo baskiil foolis ah, iyo 10 daqiiqo oo qoob kaciyaaris oo waqtiyo kala duwan maalin dhexdeeda ah. Isku day inaad gaarsiiso tirada ilaa 40-60 daqiiqadood maalintii haddii aad awooddo.

 

Khatar miyaa kujirta jimicsiga?

 

Haddii aad samayso noocyo kamid ah cayaaraha waxaa khatar kaasoo gaari kartaa murgacasho, marmarka qaarkoodna dhaawacyo aad u xun. Waxaad khatarta dhaawacca hoos ugu dhigi kartaa adigoo had iyo jeer is kululeeya cayaarta kahor, iyo inaad xirato cago gelis sax ah. Cayaaraha atleetikada ah sida orodka dheer ee maaratoonka wuxuu keeni karaa dillaaacyo dhib badan, daallanaan xun, iyo caadada dumarka oo kajoogsata dumarka qaarkood.

 

Dhimasho degdega ah ayaa kudhacda dadka jirdhiska sameeya. Taasina waa mid dhif iyo naadir ah haddii aad kudhaqanto jirdhiska caalamiga ah. Waxay aad ugu sii ekaan kartaa inay dhacdo haddii aadan si caadi ah u samaynin jirdhis badan, laakiin kadib aad samayso jirdhis xoog leh oo degdeg ah sida cayaar ballaaran oo darbiga xiran lagu dheelo. Si kasta ha ahaatee, xitaa xaaladda lafteeda, dhimashada degdegga ahi waa mid aan caan ku ahayn. Caafimaadka kujira jirdhiska ayaa kamiisaan weyn khatarta yar ee lagalayo.

 

Tilmaamo dheeri ah oo kusaabsan jimicsiga

 

·        Marna daahitaan kuma jiro inaad bilowdo jirdhis caafimaad, siday doonto ha ahaato da’daadu ama u diyaar sanaan la’aantaaduye. Haddii shaki kaga jiro kusaabsan jirdhiska xagga caafimaadkaaga, dhakhtar u tag. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jira  sababo yar oo uu jirdhisku dhibaato u keeni karo. Fikrad khaldan oo caana ayaa ah in jirdhisku laga yaaboinuu u daran yahay wadnaha”. Dhinaca kalena , jirdhisku wuu u fiican yahay dadka qaba cudurrada wadnaha badankood.

·        Haddii aadan u diyaarsanayn, waxaa wanaagsan in aad si tartiib tartiib ah u dhisto heerka jirdhiskaaga.

·        Isku day kuna ilaali jirdhiska liiskaaga muhiimadaha. Haddii hal nooc oo kamid ah jirdhisku aadan jeclaysan, isku day inaad bilowdo noocyada kale si aad u hesho caafimaad waxtar leh.

·        Dadka qaarkood ayaa maskaxdooda kusaleeya meel sare, Tusaale ahaan, ujeeddana kadhigta orodka maaratoonka kaliya. Tani waxay qaadan kartaa waqti badan waxaana laga yaabaa inaad lumiso u jajabnaanta.

 

© EMIS and PIP 2003   Updated May 2003